Op 17 december organiseerde Towards Sustainability een themadag in Brussel over sociale rechten en mensenrechten in duurzaam beleggen. Sociale rechten vormen sinds de jaren 1990 een hoeksteen van de uitsluitingscriteria in duurzame fondsen. Zo bouwde BACOB (nu Belfius) zijn fondsen op coöperatieve en vakbondsprincipes. Tijdens dit evenement deelden experten uit verschillende sectoren strategieën om duurzaamheid en sociale rechtvaardigheid dieper te verankeren in de financiële sector.
VN-principes en de kracht van samenwerking
Selim Boudhabhay, Responsible Investment Manager bij Principles for Responsible Investment (PRI), lichtte toe hoe door de VN ondersteunde kaders financiële instellingen helpen om duurzaamheid te integreren in hun beleid. Met meer dan 5.000 ondertekenaars en 128 biljoen dollar aan activa steunt PRI op gevestigde richtlijnen zoals de UN Guiding Principles on Business and Human Rights en de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen — beide essentieel sinds 2011 voor het beoordelen van sociale risico's.
Boudhabhay lichtte toe hoe de sociale pijler van ESG evolueert. Naast arbeidsrechten omvat deze nu ook kwesties zoals gegevensbescherming en ethische bezorgdheden rond AI. Het kwantificeren van sociale indicatoren blijft een uitdaging, maar Boudhabhay wees op Advance, een PRI-initiatief dat samenwerking tussen institutionele beleggers bevordert om mensenrechten te promoten. Dit platform richt zich op 25 mijnbouwbedrijven en 15 bedrijven in hernieuwbare energie, die beide afhankelijk zijn van zeldzame mineralen. “Bij de energietransitie moeten we vermijden dezelfde fouten te maken als de fossiele-brandstofindustrie,” benadrukte hij.
Praktische implementatie van regelgeving
Matthew Welch, Specialist Verantwoord Beleggen bij Degroof Petercam AM, belichtte hoe regelgeving zoals de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) en de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) bedrijven aanzetten tot meer dialoog en aanpassing. Hij benadrukte het belang van zowel ex-ante-uitsluitingen (zoals normatieve screening op basis van OESO-richtlijnen) als ex-post-uitsluitingen naar aanleiding van controverses.
Welch toonde aan hoe samenwerkingen met ngo's en onderzoeksjournalisten de analyse kunnen verscherpen. Zo schakelde DPAM bijvoorbeeld een journalist in om controverses aan het licht te brengen die door ESG-dataleveranciers over het hoofd werden gezien. "ESG-data zijn slechts het vertrekpunt," merkte hij op. "Door gerichte verfijning en samenwerking kunnen we een grotere impact creëren." De betrokkenheid van DPAM strekt zich ook uit tot het organiseren van dialogen tussen bedrijven, ngo's en sectorspecialisten, verder dan louter data-analyse.
De sociale dimensie: kern van ESG
Michael Herskovich, Wereldwijd Hoofd Stewardship bij BNP Paribas Asset Management, benadrukte dat de sociale component historisch gezien de basis van ESG vormt. Hij verwees naar BNP's 3 E's: Energy Transition, Healthy Ecosystems en Equality, en onderstreepte de cruciale rol van dialoog met bedrijven.
“Zelfs een kleine minderheid van aandeelhouders kan bedrijven ertoe aanzetten te veranderen,” merkte Herskovich op. In de VS leidt de loutere dreiging van een aandeelhoudersvoorstel vaak al tot compromissen vóór een stemming. Hij haalde voorbeelden aan van hoe actief engagement — via dialoog of gezamenlijke voorstellen — multinationals kan aanzetten om sociale kwesties aan te pakken.
Ethische dilemma's en consistentie
Luc van Liedekerke, voorzitter van de Eligibility Commission bij Towards Sustainability, besprak de ethische uitdagingen die ontstaan wanneer bepaalde praktijken in het ene land legaal zijn, maar in strijd zijn met ESG-normen. Matthew Welch verwees naar de beperkingen van anti-boycotwetten in de VS, die ESG-dataleveranciers verhinderen informatie te verzamelen over gevoelige regio's zoals Palestina of de Westelijke Sahara. “In dergelijke gevallen moeten we terugvallen op alternatieve bronnen, zoals ngo's en onderzoeksjournalisten,” aldus Welch.
Herskovich benadrukte dat consistentie essentieel is. Terwijl sommige bedrijven kunnen worden uitgesloten, kan indirecte blootstelling via indexfondsen blijven bestaan. Tom Van den Berghe, Managing Director van Towards Sustainability, benadrukte dat het label steeds vaker wordt toegepast op krediet- en verzekeringsactiviteiten, waardoor de indirecte bijdrage aan bedrijven die niet aan de duurzaamheidsnormen voldoen, wordt verminderd.
Dialoog is essentieel
Actieve betrokkenheid, samenwerking met ngo's en de consequente toepassing van richtlijnen zijn essentieel voor de bescherming van sociale rechten en arbeidsrechten. Hoewel er nog uitdagingen blijven bestaan bij het kwantificeren van sociale indicatoren, tonen initiatieven zoals PRI en Towards Sustainability aan dat vooruitgang mogelijk is. Volgens Van Liedekerke moet intensieve dialoog met bedrijven — een kenmerk van de Angelsaksische praktijk — verder verankerd worden als vereiste voor het label.
Luc Van Liedekerke, Voorzitter van de Eligibility Commission, Towards Sustainability